Geen leges verschuldigd bij overjarig bestemmingsplan

Bijna niemand weet het: als je iets wilt bouwen op een plek waarvan het bestemmingsplan meer dan tien jaar oud is, hoef je geen leges te betalen. Dankzij een wakkere inwoner van Oldeberkoop kunnen veel mensen hiervan profiteren. ls u straks honderden, zo niet duizenden euro's aan bouwleges bespaart op uw nieuwe dakkapel of garage, denk dan ook eens aan Henk Menger uit het Friese Oldeberkoop. Want het is aan mensen zoals Henk Menger te danken dat klussende burgers zich in de toekomst geen knollen voor citroenen meer laten verkopen door hun gemeente.

 


De 66-jarige fruitkweker is namelijk een van de weinigen die bekend zijn met artikel 3.1 lid 4 van de Wet op de ruimtelijke ordening (Wro). In taai proza staat daar iets wat gemeenten liever niet aan de grote klok hangen: dat klussers geen leges hoeven te betalen als ze bouwen op een plek waarvan het bestemmingsplan meer dan tien jaar oud is.

Wie bijvoorbeeld een schuurtje plaatst of zijn huis uitbouwt, heeft daarvoor een vergunning nodig. Voor het verstrekken daarvan vraagt de gemeente een vergoeding, leges genaamd. Is het bestemmingsplan te oud, dan mag dat niet. Dat is in feite een boete voor gemeente die de wetgever heeft bedacht omdat veel gemeenten hopeloos verouderde bestemmingsplannen hadden. Maar dat weten maar weinig klussers en de meeste gemeenten vertellen het ze ook niet. En dus ploft er een factuur op de mat, die klussers braaf betalen.

 

'Wie probeer je nog meer geld af te troggelen?', belde Menger nijdig naar de heffingsambtenaar.

Op die vraag kwam geen antwoord.

Henk Menger had een vergunning aangevraagd om een schuilstal te bouwen voor zijn drie ezels op zijn landje in Nijeholtpade in de gemeente Weststellingwerf. Daarvoor moest hij dan wel 636,75 euro leges betalen. Maar op de locatie rustte een bestemmingsplan uit 1988, wist Menger. En dus weigerde de kweker de leges te betalen. De gemeente gaf hem eerst gelijk, maar stuurde een week later toch een aanmaning.
 

'Wie probeer je nog meer geld af te troggelen?', belde Menger nijdig naar de heffingsambtenaar van de gemeente.

 

Op die vraag kwam geen antwoord, dus besloot Menger een beroep te doen op de Wet openbaarheid van bestuur. Zo ontdekte hij dat 51 Weststellingwervers voor bij elkaar 95 duizend euro aan onterechte bouwleges hadden betaald voor nieuwe schapenstallen, dukdalven, buitengevels, voordeuren, damwandconstructies en andere klussen. Samen met zijn vijftig lotgenoten dreigt Menger nu met een rechtszaak als de gemeente het geld niet teruggeeft.
 

Een rechtszaak zou een hoge kans van slagen hebben, want alleen al dit jaar haalden de gemeenten Nijmegen, Zevenaar, Teylingen en Sint-Anthonis in vergelijkbare zaken bakzeil tegen lokale Henk Mengers. Nijkerk, Heerlen, Uitgeest en Dantumadiel waren deze gemeenten in 2015 al voorgegaan.De rechtbank, en in het geval van Zevenaar en Teylingen het gerechtshof, oordeelde dat de gemeenten onterecht leges in rekening hadden gebracht omdat het bestemmingsplan in kwestie meer dan tien jaar oud was. En dus krijgen de burgers die de rechtszaken hebben aangespannen hun geld terug, zoals de Nijkerkse kastelein die voor een nieuw dak op zijn café annex woning 1.586 euro leges had betaald, of de varkenshouder uit Sint Anthonis die een legesfactuur van 3.926 euro had gekregen voor nieuwe stallen en een luchtwasser.

38 euro.

 

Een inwoner van Leiden die dit jaar een dakkapel van 10 duizend euro wil bouwen betaalt 38 euro bouwleges. Maar andere gemeenten zijn veel duurder. Son en Breugel vraagt bijna het 23-voudige voor dezelfde klus: 868 euro, blijkt uit onderzoek van Vereniging Eigen Huis

 

Een bestuur hoort burgers actief van relevante informatie te voorzien.

 

                                                                                              Fruitkweker Henk Menger

 

Betalen gemeenten ook de onterecht geïnde leges terug van burgers die geen rechtszaak hebben aangespannen? Teylingen heeft dit vorige maand inderdaad gedaan bij twaalf inwoners en bedrijven die samen voor ruim 20 duizend euro aan onterechte bouwleges hadden betaald. Zevenaar kiest een andere route: de gemeente gaat in cassatie bij de Hoge Raad, in de hoop dat de hoogste rechter van Nederland besluit dat Zevenaar toch wel recht heeft op bouwleges.

 

Weststellingwerf laat het vooralsnog van de uitkomst in de Zevenaarse zaak afhangen of de gemeente de 95 duizend euro aan onterecht ontvangen leges gaat terugbetalen. Henk Menger is daar niet over te spreken. De gemeente wist donders goed dat burgers in dorpjes als Ter Idzard, Oldetrijne en Langelille geen bouwleges hoefden te betalen omdat het bestemmingsplan te oud was. 'Een bestuur hoort burgers actief van relevante informatie te voorzien. Wat Weststellingwerf heeft gedaan is geen fair play.'

 

Nieuw bestemmingsplan ligt er niet zomaar

 

Waarom lukt het veel gemeenten niet elke tien jaar hun bestemmingsplannen te vernieuwen? Omdat dit geen sinecure is, zegt de op ruimtelijke ordening gepromoveerde advocaat Daan Korsse. 'Er spelen ontzettend veel tegengestelde belangen. Denk aan het belang van een bedrijf dat wil uitbreiden versus het belang van burgers die bang zijn dat de uitbreiding hun uitzicht vermindert en daarmee ook de waarde van hun huis. Of het belang van een wegverbreding versus de geluidshinder die omwonenden daarvan ondervinden. Een nieuw bestemmingsplan vaststellen is voor veel gemeenten een complex en tijdrovend proces.'

Toch begrijpt Korsse dat de wetgever een sanctie heeft ingebouwd tegen gemeenten die hun bestemmingsplannen laten versloffen. 'Ik kom nog steeds bestemmingsplannen tegen uit de jaren zestig of zeventig, of zelfs voorlopers van vlak na de oorlog. Deze plannen hebben weinig meer te maken met de realiteit. Mensen ontlenen rechtszekerheid aan bestemmingsplannen, dus is het belangrijk dat ze actueel zijn. Als je een huis wilt kopen aan de rand van de stad dan wil je weten of er tegenover jou een groot gebouw komt of een wegverbreding met meer verkeer als gevolg.'

 

Dit is een artikel van Volkskrant Plus. 

Jonathan Witteman